Spellen zijn geen bijzaak

Okay, het is weer tijd voor mijn paradepaard: taal. Dit keer een bijzonder eigenaardig aspect van taal, namelijk spelling. Wat is dat nou eigenlijk, spelling? Spelling is een kenmerk van taal, is dat alvast ietszeggend? Van Dale geeft ‘Schrijfwijze van de woorden’ als betekenis van spelling. Ok, ik denk dat ik dat begrijp. Ligt die schrijfwijze vast, als een onwrikbaar gegeven? Nee. Wie zoals ik wel eens een boek uit de 14e of 17e eeuw heeft opengeslagen (in mijn geval vanwege een studie in de letteren), zag meteen dat er een andere woordenschat, een andere grammatica zelfs, en vooral een andere spelling heerste in die eeuwen.

Laat ik de Van Dale aanhouden als betekenis van spelling. Dat wil nog niet zeggen dat alles dan duidelijk is. Want let wel: niet iedereen is het eens met wat de officiële spelling wordt genoemd. Zo bestaan in Nederland een witte en een groene (= officiële) spelling. En nog iets: spelling ligt niet vast, zeker in Nederland niet (de laatste decennia waren er diverse spellingshervormingen). Nederlanders veranderen eens in de zoveel tijd hun spelling. Wat wel duidelijk is, is dat de schrijfwijze van *gesproken* taal volgens mij niet bestaat. Het is niet eenvoudig om iemand die een woord uitgesproken heeft, te betichten van een spellingfout in zijn gesproken taal. Het kan wel, overigens. Zo is in het Nederlands het verschil tussen een f en v in principe te horen. Het verschil tussen een ei en ij is dan weer niet te horen.

Ok, als u, de lezer, mij nog volgt, en u bent nog niet naar aanleiding van het bovenstaande weggeklikt, dan heb ik nog een punt voor het voor ik bij de pointe van dit stukje tekst ben aangekomen. Dat is het volgende, en laat ik dat punt introduceren met de volgende vraag:

Is het van belang, of zelfs groot belang, dat iemand die van taal min of meer zijn beroep maakt (schrijvers, docenten, journalisten, om maar een paar te noemen), in staat is om geen spelfouten te maken zodra zij of hij werkzaam is in zijn professie en daar van taal gebruik maakt?

Met dat laatste deel van de vraag is iets aan de hand. Want laat ik wel zijn: ik maak best af en toe een speelfout. Zeker als ik een snelle sms de deur uit stuur naar een vriend. Zitten die spelfouten ook in werkteksten (emails, powerpoints, handleidingen, etc. etc.)? Het komt voor, maar het kan en mag niet. Zeker niet als je steeds weer pleit voor een goede beheersing van het Nederlands waaronder ook spelling, in mijn geval bij studenten. Ik voel me dan ook beschaamd als ik een spelfout in een werkmail of powerpoint tegenkom. Mijn geluk: de meeste studenten lezen mijn teksten niet goed, en weten vaak niet hoe je iets moet spellen

Hoe zit het dan met sociale media, wat voor mij gevoelsmatig en qua taal tussen privé en werk in hangt? Ook daar probeer ik steeds weer spelvoutloos te schrijven.

Ik vind het dus wel van belang dat ik geen spelfouten maak, anders stel ik de vraag niet. Het is voor mij een retorische vraag. Ik kwam laatst van iemand – die in het werk veel met taal bezig moet zijn – de volgende woordencombinatie tegen:

Succes / vaal factoren

Dat stond in een bericht op de sociale media, maar toch. Moet je ook daar niet zorgen dat je taal in het teken van kwaliteit staat? Beste lezer, u zult begrijpen dat ik schrok van de drie taalfouten in de woordcombinatie (ik help u: volgens de regelen der spelkunst zou de spelling moeten zijn: ‘Succes- en faalfactoren’). Wat ik u wil vragen: let op uw taal. Let op mijn taal. Wie rommelt met spelling, rommelt met de boodschap. Spelling is geen bijzaak, spelling is geen hoofdzaak. Zij is.

Overigens had ik nog wat links bij willen voegen over spelling en de strijd tussen voor-, tegen- en medestanders van elke mogelijke visie op spelling, maar dat ging me tegenstaan. Spelling is net als voetbal. Iedereen heeft er een mening over, niemand kan het een of ander echt goed, en beide zijn goed voor oorlog. En het is ook nooit goed.

Tot slot, die titel boven deze krabbel. Fout of niet? Stuur uw oplossing niet in.

© rick ruhland 2013.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.