Ontwikkeling: de 3 R’s en de 3 K’s

In Nederland worden al van oudsher in de opvoeding van de kinderen de 3 R’s gepropageerd. Wie kent ze niet? De R’s van Regelmaat, Rust en Reinheid. Niks mis mee.

Maar ze zijn niet altijd van doorslaggevende betekenis. Ze zijn niet altijd nuttig en levenoverstijgend. Voor menigeen, en als een start, zijn rust, reinheid en regelmaat wel een eerste en zinnige stap.

Maar ik heb gemerkt dat een kind meer kan als je een kind meer aanbiedt, op andere manier benadert. Ik noem het de tweede stap in de pedagogie. Die loopt dwars door de eerste stap heen en loopt met de drie R’s op. Die is wat ik ben gaan noemen de 3 “K’s”: Kennis, Kreativiteit en Kaos. De drie K’s zorgen voor een verbreding en verdieping van de geest. Dat niet alleen, het helpt op die momenten dat het leven even niet logisch is, of als je vast zit, ook als kind. Ik spreek uit ervaring.

De eerste K, Kennis, staat voor dingen weten (zoals hoe iets werkt, hoe iets eruit ziet, klinkt, ruikt, etc., en niet zozeer waarom iets is zoals het is, hoewel dat wel voorbij kan komen). Kennis is niet zaligmakend. Kennis is ook aan verandering onderhevig. Maar wat kinderen niet van nature weten is hoe iets werkt, wat iets is, wat de geschiedenis van iets of iemand is, wat de relatie tussen voorwerpen en / of mensen is. Daarom leg ik vaak uit. Dat kan bij mijn zoon vrij makkelijk: hij heeft diezelfde honger naar weten als ik. Daarnaast is kennis, althans in mijn geval, leuk. Steeds weer iets te weten komen is een vindtocht, alsof je zelf een ontdekkingsreiziger bent.

De tweede K is van Kreativiteit. Dat begrip staat voor je uiten, en ook voor het “zinloos” bezig zijn. Zinloos wil zoiets zeggen als: niet met een nuttig doel, niet met een cognitieve (bijvoorbeeld logische) inslag. Uiten kan op heel veel manieren. Dansen, muziek maken, tekenen, schilderen, kleien, legoën, maar ook een wandeling door het bos en dode takken oprapen om er mee te knutselen. Of over het strand struinen en aangespoeld spullen oprapen en daar mee knutselen. Knutselen kan ook heel goed met verpakkingsmateriaal (van eierdozen tot bubble wrap). Kortom, even niet nadenken, maar het spel van de creatie spelen.

Kaos staat voor de loslaten van gebaande paden, voor opschudden van wat is, voor het scheppen van wanorde en verwarring, met als doel (want dat zit er wel aan vast) vastgelopen patronen in jezelf, in anderen, in de maatschappij los te wrikken. En dan vooral die patronen die mensen niet verder helpen. Ook Kaos is geen einddoel maar een stap in het opgroeien (hoewel ik nog steeds Kaos gebruik: soms omdat mijn hersenen dat vanzelf doen, soms om een niet voor het oprapen liggende oplossing te vinden voor een probleem). Deze stap is niet de makkelijkste van de drie K’s, en het vereist van de ouders begeleiding. Iets wat bij veel ouders te vaak afwezig is.

Ontwikkelingspsychologen en pedagogen, de drie R’s zijn best oké. Maar de mens, het kind kan meer. Voeg de K’s toe aan de R’s. Noem het een paradigmaverschuiving. Noem het onzin. Maar met de 3 R’s alleen redden we kinderen niet meer. Daarvoor is de wereld te groot, te snel, te complex geworden.

© Rick Ruhland 2015

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.