Psychologen in de wetenschap

Waar je mee omgaat… besmet je! Niet dat het levensgevaarlijk is, maar toch.

Ok, dat klinkt cru, maar het heeft een kern van waarheid waar ik niet om heen kan. Ik ben een decennium lang met psychologen omgegaan. Voor alle duidelijkheid: niet met therapeuten en aanverwante hulpverleners, maar psychologen in de wetenschap. Wat ik van hen leerde? Dat de psychologie een extreme behoefte kent om serieus te worden genomen. Een extreme behoefte om rekenschap af te leggen door gedachtegangen en experimenten te toetsen met statistiek. Ook het gebruik van het metaforen is de enige wijze om iets (zinnigs) te zeggen over des mensen geest. Ik was gelukkig eerst gevormd door een spitsvondige geest aan de letterenfaculteit van dezelfde universiteit; mijn professor Frans Zwarts. Ik wilde na diens inzichten alleen wel wat anders, een andere benadering van mijn specialisatie taalontwikkeling (de studie van linguïstische verschijnselen en veranderingen in de taal van een kind tussen geboorte en, in het geval van mijn onderzoek, het vierde levensjaar). Dus toen ik een uitnodiging kreeg om mijn proefschrift te gaan schrijven bij de psychologen, zei ik ja tegen een andere blik op taalontwikkeling. Heel belangrijk op dat moment: ik was weerbaar geworden door de taalwetenschap, ik was uitgerust met een sterk analyseapparaat, ik had de beschikking over een trits werkende en werkbare theorieën en modellen. Ik was weerbaar tegen de narratieve theorievorming. Want dat kenmerkt(e?) de psychologische wetenschap m.i. op niet mis te verstane wijze. Tot mijn verassing was er nog wat aan de hand: een gebrek aan een houtsnijdende gedragstheorie. En nog een kern van die wetenschap van menselijk gedrag en geest (waaronder ook beweging en spreken): het zonder enige ruggengraat (lees: gebaseerd op steekhoudend model of theorie) hanteren van de meest uiteenlopende wiskundige of natuurkundige of zelfs biologische analysemethoden, modellen en dergelijke.

Want dat was waar ik aan bloot gesteld werd: aan een discipline van denken en analyseren die nog steeds in de kinderschoenen staat. Of stond, misschien, want het is 20 jaren geleden dat ik promoveerde in de psychologie, en ik ben uit de wetenschap gestapt. Misschien is de psychologie een nieuwe weg ingeslagen. En misschien is de goegemeente in deze discipline ook minder bezig met zich groot voordoen. Want dat viel me wel op: de gevoeligheid voor kritiek en feedback, niet van buiten, maar van binnen. Ik was soms gewoon nieuwsgierig naar het waarom achter bepaalde methodes, theorieën, etc. En zulke vragen werden regelmatig gepareerd met een lichte vorm van angst. De angst niet serieus genomen te worden. Denk ik.

Maar het is een punt waar ik ook gaandeweg last van kreeg, waar ik mee besmet werd. Het moeten verdedigen van keuzes die vaak op intuïtie stoelden. Ik ben blij dat ik ook een linguïstische achtergrond heb, zodat ik me altijd weerbaar heb gevoeld en ook kon aangeven waar het goede van een ontwikkelingspsychologische gedachtegang in zat, al helemaal in het werk van mijn latere promotor, professor Paul van Geert. Hij formuleerde ideeën die praktisch waren, die een nieuw begrippenapparaat introduceerden, die tot theorievorming leidden en die ook goed waren voor de andere tak van de psychologie: therapeutische toepassingen.

Maar in het algemeen is het nog niet erg goed gesteld qua volwassenheid in deze tak van wetenschap. Ik denk dat het narratieve van de psychologie, het gebrek aan een theorie die niet op metaforen is gebouwd, en het lukraak grijpen naar tools uit de gereedschapskist van de exacte wetenschappen de ontwikkeling van deze discipline tot een wetenschap met ballen in de weg staat. Het is niet de reden dat ik de wetenschap verliet, maar het was zeker wel een van de redenen om niet te blijven.

De besmetting zit nog steeds achter mijn geestelijke oren, dus van dat alles is een residu overgebleven, maar mijn nieuwe richting in het leven, die van musiceren, acteren en schrijven, is een goed medicijn en wasmiddel tegelijk.

© Rick Ruhland 2018

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.